December 2025 – Đào Bạch Liên

KHI NHẬT-TRUNG CÙNG ĐI LẦU XANH

Hôm nọ có bảo rất quan tâm một cuốn sharebon về chủ đề đi lầu xanh, gọi nôm na là Cẩm nang cho anh giai vào vai tay chơi ở phố đèn đỏ. Nhật và Trung cùng thời điểm (Nhật Edo, Trung Minh-Thanh) có một thể loại văn chương tương đồng, gọi là tiểu thuyết lầu xanh, hay phong nhã hơn, tiểu thuyết kĩ viện (cả kĩ nữ lẫn kĩ nam). Đọc rất thi thú.

18 LOẠI GÓT SEN

Về thời điểm bắt đầu của tục bó chân, lịch sử ghi nhận nhiều giả thuyết khác nhau. Nào từ Đát Kỷ nhà Thương, nào cung nữ nước Triệu thời Chiến Quốc, nào nhà Hán hoặc Ngụy Tấn. Này không thể, tôi fan Ngụy Tấn mà.

ĐƯỜNG BÁ HỔ và dấu vết trong GIANG HỒ LỊCH LÃM

Ngoài Giang hồ lịch lãm, dạo trước có kiếm được vài cuốn truyện Minh-Thanh thể loại tài tử giai nhân, cái mà tiểu thuyết cổ trang vẫn gọi là thoại bản còn ngày nay có thể định vị là diễm tình ba xu. Trong số đó có cuốn Tăng ni nghiệt hải (bể tình của sư thầy sư cô) ghi tên tác giả Đường Bá Hổ.

SAU TẤM MÀN NHUNG

So với đọc trinh thám Nhật thì thật ra tôi thích đọc giai thoại trinh thám Nhật hơn, kiểu như Matsumoto Seicho 42 tuổi mới debut cầm bút sau một thời gian dài cầm chổi quét rác như một cao thủ nội công ở từ đường nào đấy. Hay Yokomizo Seishi đi trại sáng tác thì phải luôn ngủ cùng phòng với ông tôi-đã-quên-mất-tên… Hay Higashino Keigo từng đinh ninh Edogawa Rampo thật ra là Edgar Allan Poe sau khi nhập quốc tịch Nhật. Nói chung là linh tinh.

KHI SÁCH BẮT ĐẦU ĐƯỢC BÁN

Có một thời, sách không phải là thứ để mua. Không phải vì người ta không muốn, mà vì đơn giản, sách làm ra không phải để bán.

Trong phần lớn chiều dài lịch sử, sách là một dạng hiện diện cá biệt gần như nghi lễ. Một bản chép tay ngốn của người biết chữ hàng tháng trời, từng có thời đáng giá cả gia tài, trong tiểu thuyết cổ trang có rất nhiều thư sinh và nữ giả nam kiếm sống được bằng nghề chép sách (đến thế hệ của tôi thì chắc là ứng với nghề đánh máy và photocopy?). Ngày nay thì quá dễ mà, chỉ cất tiếng là chữ chạy ra, như vậy công nghệ đã tiêu diệt một ngành nghề khổ sai mà lại không thể phát tài.