No public Twitter messages.
Posted by Alex on Dec - 17 - 2016

AI HÁT GIỮA RỪNG KHUYA TCHYA VÀ PAUL VALERY

TchyA Đái Đức Tuấn mất năm 1968. Tạp chí Văn (Sài Gòn) cùng năm dành riêng số 117 để ai điếu ông. Choán hầu hết số trang là tập hợp bài viết của các bạn văn về TchyA, ít ỏi vài trang cuối đăng truyện ngắn của Dương Nghiễm Mậu và một mẫu quảng cáo nhỏ rằng đêm này đêm ấy Trịnh Công Sơn Khánh Ly hát ở phòng trà nào đó.

TchyA Đái Đức Tuấn qua các bài viết hiện lên với hình tượng tài hoa phong lưu, theo đòi cả hai nghiệp văn võ, chữ đẹp văn hay bắn đâu trúng đó, sự nghiệp rỡ ràng ăn chơi rôm rả chẳng thua ai, đối nhân rộng rãi xử thế phóng khoáng. Có người kể đến chơi nhà ông, một trinh một chữ cũng chẳng còn, nhưng ông lén tháo nhẫn cưới đưa con đem cầm lấy tiền mua thuốc (phiện) đãi bạn. Ly kỳ nhất là có một dạo thế đạo rối ren, TchyA ẩn cư ở Thanh Hóa, nuôi râu dài ăn bận kiểu đạo sĩ, dựng một am nhỏ đặt tên Mai Nguyệt, bản lĩnh đức độ cao vời đến đỗi thuần phục được hẳn một tên cướp khét tiếng khắp tổng Quảng Xương, thu nạp nó làm thư đồng(?), thay trời hành thiện… Nghe chẳng khác nào một giai thoại thời cổ đại.

Bài viết của các bạn văn lanh canh tựa ngọc rơi. Tạ Tỵ gọi ông là “phượng hoàng gãy cánh giữa vùng trời hờn tủi”. Vũ Bằng gọi ông là “một Lý Bạch của bàn đèn”. Vũ Hoàng Chương mô tả ông như “nhất sĩ danh thành”… Nhìn chung tập hợp đủ mọi ngôn từ ai sầu hoài vọng hết sức hoa mĩ. Tuy vậy ngẫm ra sự chân thành không có nhiều, vì các bài tưởng niệm được viết bởi cả thâm giao lẫn sơ giao, vài ông còn thú nhận chỉ gặp TchyA một lần hoặc, thậm chí, nghe tiếng qua người nọ người kia. Cơ bản truyền thống múa bút cúng nhau này từ khi khai sinh cái nghề lập thân tối hạ, với những kẻ gật gù lời rằng bạc đãi cũng là lời chung, đã là món nợ đồng lần khi người ta chẳng có gì hơn chữ, chẳng còn gì ngoài chữ. Đẹp mặt biết bao khi đi vào cõi vĩnh hằng trên con đường trải toàn lời vàng ý ngọc, có phải không?

Tuy nhiên, truyền thống đó có áp dụng cho Văn không, hay nói cách khác trường hợp Đái Đức Tuấn trong giới văn chương Sài Gòn hồi ấy có gì thuận lợi và ưu tiên hơn không, tôi không rõ. Bởi 117 là số duy nhất tôi đọc của tạp chí này. Và đấy cũng là lần đầu tiên biết rằng, Đái còn là một cái họ.

Văn của TchyA không hẳn là lưu loát. Mở ngoặc về bút danh nửa nạc nửa mỡ của ông, có nhiều cách đọc: Tê-Chi-A, Tẩy-Chìa hay Tẩy-Xìa; tự dạng đúng là viết hoa hai chữ T và A. Như ông tường minh, TchyA ghi tắt của Ta-chẳng-yêu-ai, nhưng bằng hữu ông giải mã ra là Tuấn-chỉ-yêu-Angèle. Angèle tên thật là Bích Ngọc, một nhan sắc có lai lịch ở Hà Thành, nhưng tôi quên chi tiết rồi. Đâu như là một cô đầu… “Hồng hồng tuyết tuyết, mới ngày nào còn chưa biết cái chi chi…”

Lại nói, văn TchyA không hẳn là lưu loát, lấy ngay Ai hát giữa rừng khuya, giở phần đầu, đoạn ông tả Oanh Cơ đã thấy rườm rà lôi thôi, như thể không biết chọn câu nào bỏ câu nào, tả hết rồi tả lại vẫn sợ tả chưa đủ. Song le, cả truyện lại sóng sánh một mạch ngầm huyền bí hấp dẫn và trong khá nhiều năm, hình ảnh con hổ ngồi bắt tréo chân đu đưa trên cái dây rừng buông khiến tôi vô cùng ám ảnh, thậm chí sợ hãi. Không hiểu nổi tại sao con súc sinh đó nó mê hát đến độ bay qua muôn trùng sông núi, từ miền ngược đến miền xuôi, sống bắt xác chết bắt hồn, ngoan cố chiếm đoạt con nhà người ta như con điên vậy. Nhưng điều này thời nay đã có thể lý giải khi đối chiếu với văn hóa thần tượng-phan cuồng. Và từ ngày biết Ai hát tôi vẫn nuôi í định mai sau lớn lên đi Tam Điệp, xuống ga Gôi, lên đèo Ô Quý Hồ… nói chung là tới những chỗ hổ vồ hay dầm dề mưa gió bóng ma đấu võ xem nó ra làm sao. Mấy chục năm trôi qua, lúc đi được thật thì đã bãi bể nương dâu, bạch vân thương cẩu, dương thịnh âm suy quá rồi nên chẳng còn hồn ma bóng quế nào lảng vảng cho mà nhìn cả.

Tuy thế thơ TchyA thì trau chuốt, ngay cả thơ dịch cũng cầu kỳ. Ở đầu cuốn Văn có đăng bài thơ Bộ bộ (Les pas) của Paul Valery, mà TchyA dịch ra chữ Nho rồi mới diễn nôm. Đọc đã gần ba mươi năm nhưng có những câu còn nhớ như mới hôm qua, bởi hình ảnh sử dụng rất chi óng ả. Chẳng hạn, “Ngã bình sinh dĩ hoạt, miên miên trường đãi quân, quân bộ tự cửu hĩ, chỉ thị ngã tâm thần. (Đời ta từng đã sống, bằng chờ đợi vấn vương, tim ta từ thuở trước, chỉ là bước chân nường.)” Cũng nhờ Đái Đức Tuấn mới biết đến danh Paul Valery, và hôm ở Paris, khi vô tình lạc bước đến một con phố mang tên ông ấy, gần Charles de Gaulle Etoile gì gì đó, cảm giác như được gặp cố nhân vậy.

Đây là những câu tôi thích nhất trong bản dịch Les pas của TchyA.
 photo LesPas_zpsn7hxr9tw.png
Xem thêm “The Footsteps” đối dịch Pháp-Anh.

Một đoạn ngắn thơ khác của Paul Valery, “Nàng Parque thanh xuân”, cũng xuất hiện như đề từ cho cuốn Ở đâu đó có điện thoại gọi tôi.

Ai hát giữa rừng khuya thuộc thể loại tiểu thuyết kinh dị đường rừng, năm ngoái đã có một bản in mới, của Nhã Nam.

 photo AiHatGiuaRungKhuya_zps3wq9j7pe.jpg

Ảnh: Nhã Nam




Categories: MẠN