March 9 2010

BIỂU TƯỢNG THẤT TRUYỀN – từ Một đô-la tới Hội Tam điểm

Một đô la Mỹ là tờ bạc phổ biến nhất Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Trên tờ bạc này đầy ắp những biểu trưng và ám thị của số bí thuật, chẳng hạn Kim tự tháp Dang dở, con mắt Thông huyền, số 13 xuất hiện dày đặc: 13 ngôi sao trên đầu đại bàng, 13 tầng kim tự tháp, 13 vạch ngang trên tấm khiên, 13 nhành và 13 quả trên khóm ô liu, 13 mũi tên trong một bó, rồi cả hai dòng chữ La tinh Annuit Coeptis và E Pluribus Unum đều gồm 13 ký tự. Số 13 cùng con mắt Thông huyền là những hình ảnh gây liên tưởng đến hội Tam điểm.

Lâu nay, người ta vẫn đồn đại George Washington, Tổng thống đầu tiên của nước Mỹ là thành viên của hội. Nhiều người theo thuyết hoài nghi còn xì xào rằng Hội Tam điểm nắm giữ ảnh hưởng quan trọng đối với nước Mỹ thời kỳ đầu. Họ đặt ngôi sao sáu cánh lên dấu Quốc ấn Hoa Kỳ rồi trỏ ra rằng đỉnh ngôi sao trùng với con mắt thông huyền… và, thật quái lạ, năm cánh còn lại trỏ đúng các chữ cái M-A-S-O-N (Hội Tam điểm). Hội Tam điểm là tổ chức bí ẩn nhất thế giới, cuốn theo quanh mình vô vàn ám tượng và truyền thuyết. Hình ảnh thì phô trương, nhưng hoạt động thì giấu kín. Hội viên có thể tự công khai, nhưng cách thức kết nạp thì ém nhẹm. Trong Biểu tượng Thất truyền, các chi tiết về Hội Tam điểm được thuật lại với ít nhiều kinh dị: người gia nhập phải đeo thòng lọng, mình vận bộ áo tử tù thời Trung cổ, bưng chiếc sọ người đựng đầy rượu vang màu đỏ máu, tuyên thệ rồi uống thứ rượu đó sau khi nghe những lời cảnh báo đầy đe dọa về cực hình và trả giá. Ngay cả cách tĩnh tọa của Hội Tam điểm cũng tỏ ra rất bất bình thường, hội viên trầm tư mặc tưởng trong phòng Suy niệm nồng nặc mùi lưu huỳnh và trang hoàng toàn đầu lâu, xương người, lưỡi hái … Hàng lô chi tiết tương tự khiến người ta liên hệ Hội Tam điểm với một nhóm tà giáo hơn là ái hữu. Tuy vậy theo Robert Langdon, Hội Tam điểm lại cũng là tổ chức bị nghi oan nhiều nhất trên thế giới. Đồng hành cùng nhà Ký tượng học quen thuộc này vào Biểu tượng Thất truyền (chuyến phiêu lưu thứ ba của anh sau Thiên thần và Ác quỷMật mã Da Vinci) người đọc dễ dàng chứng thực nhận định trên.

Mở đầu bằng Hội Tam điểm, kết thúc cũng bằng Hội Tam điểm, Biểu tượng Thất truyền là cuộc chu du vào lòng tổ chức lâu đời này, vào đủ mọi mặt từ lịch sử, cơ cấu đến các lễ nghi, tư duy của họ. Từ điểm đầu đến điểm cuối, thời gian thực tế chỉ vỏn vẹn mười hai tiếng, địa điểm thực tế chỉ khoanh vùng ở Thủ đô Washington, nhưng không gian và thời gian tiểu thuyết xây dựng trên ký ức và trên hoạt động tinh thần của nhân vật lại bao trùm cả chiều dài lịch sử, triết học, tôn giáo, nghệ thuật, giả kim và lý luận, của cả thủ đô và đất nước.

7 giờ tối Chủ nhật, Robert Langdon tới Điện Capitol để làm diễn giả cho buổi họp mặt của một viện khoa học, nhưng thay vì những cử tọa tinh túy, anh chỉ gặp một bàn tay cụt rỉ máu. Bàn tay này, với ngón cái và ngón trỏ duỗi hướng lên trên, là hình ảnh trực quan của Mật thủ trong truyền thuyết. Lần lại gốc tích của Mật thủ là lần lại cả một quá khứ khát khao tri thức thời cổ đại. Và lần theo con đường mở ra từ Mật thủ, là tiến tới cả một tương lai chông chênh của tư duy con người.

Sự hấp dẫn ở một tác phẩm trinh thám phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Đối với Dan Brown, điều thúc đẩy các độc giả đọc ngấu nghiến tác phẩm của ông không phải là kết quả tối hậu (thường là một thực tế giản dị đến khó tin), mà là ở nút thắt tinh vi và cách phá giải xảo diệu, hai yếu tố này cộng sinh, lồng hết bí ẩn hư cấu nọ vào bí ẩn hư cấu kia, tạo ra một ma trận mê hồn giam hãm phán đoán.

Trong Biểu tượng Thất truyền, buộc nút và cởi nút là phương tiện thể hiện rõ nhất công phu nghiên cứu của Dan Brown, ông giới thiệu và minh bạch hóa đủ mọi ám thị và biểu tượng trong rất nhiều lĩnh vực như giả kim, triết học, tôn giáo, chính trị, ngôn ngữ, hội họa… từng tình tiết đều gây nên ở người đọc sự tò mò cũng như ngỡ ngàng cao độ. Tò mò vì bí mật, và ngỡ ngàng vì bí mật đó vẫn luôn hiển hiện quanh mình.

Chẳng hạn, đã bao giờ bạn biết rằng theo Newton, nhiệt độ sôi là 33 chứ không phải 100? Đã bao giờ bạn biết rằng có thể cân đo linh hồn con người? Đã bao giờ bạn nhận thấy trên bức Melencolia I có một ma phương mà cứ nhóm bốn là được cùng một tổng, bất kỳ vị trí nào? Và đã bao giờ bạn nghĩ rằng chính bản thân bạn là một đức Chúa toàn năng?

Báo chí ca ngợi Biểu tượng Thất truyền là cuộc khám phá những bí mật cổ kim, là chuyến du ngoạn vào chiều sâu suy luận, là cuốn Bách khoa thư về kiến thức và là văn phẩm hấp dẫn vì tính gay cấn điện ảnh. Nhưng hơn hết thảy, Biểu tượng Thất truyền là một hành trình hồi tưởng và truy nguyên. Điều này biểu hiện rất rõ trong hai chi tiết tưởng chừng độc lập. Một là ham muốn chuyển thân của Mal’akh. Hai là nghiên cứu của Katherine về Lý trí học.

Mal’akh lớn lên trong giàu sang. Mọi ham muốn vật chất và nhục thể của gã đều được đáp ứng tới mức dư thừa. Nhưng một ngày kia, khi lòng manh nha nỗi buồn chán về lối sống hưởng thụ vô bổ, gã bắt đầu tìm kiếm ý nghĩa nhân sinh và xác định mục đích cuộc đời bằng con đường mở mang kiến thức. Ở khía cạnh nào đó, người đọc sẽ gặp lại bóng dáng Faust của Goethe trong Mal’akh của Dan Brown, cảm nhận mong muốn vươn cao vươn xa, khát vọng vượt khỏi khả năng hữu hạn để đưa trí tuệ lên tri thức vô hạn, lên đỉnh thang làm chủ vận mệnh bản thân của con người. Vòng tròn trơn trên đỉnh đầu Mal’akh là biểu hiện hữu hình của mong muốn, của khát vọng ấy, đồng thời chứng tỏ rằng qua nhãn quan của gã, tri thức có sức mạnh vô song, đủ khả năng giúp người ta hoán cốt thoát thai, biến phàm nhân trở thành thiên chúa.

Nghiên cứu của Katherine là Lý trí học – tên gọi mô tả phần lớn nội dung. Qua lời Robert Langdon, Dan Brown úp mở từ đầu sách rằng Lý trí học gần gũi phép thuật hơn là khoa học. Thực chất, Lý trí học khám phá những quyền năng đặc dị của tinh thần con người, chẳng hạn dùng ý chí để thay đổi kết cấu vật chất hay biến cải một sự kiện khách quan. Ví dụ, việc cầu nguyện tập thể có thể giúp người bệnh khỏe lại, tinh thần vui tươi của cả thế giới có thể giảm trừ khủng bố hay chiến tranh…

Tuy khác nhau về cách thức nâng cao giá trị tồn tại của con người, Mal’akh và Katherine lại có điểm chung là cùng ý thức được năng lực tinh thần, đồng thời biết tái khám phá những phát hiện của các thế hệ trước về năng lực ấy. Mal’akh vận dụng mọi nghi thức và phép thuật xa xưa để tìm ra nguồn năng lượng trí tuệ lâu đời. Katherine nghiên cứu các học giả cổ đại và tìm cách chứng minh lý thuyết của họ. Những cố gắng của Mal’akh và Katherine là lời nhắc nhở thế nhân về những điều họ đã bỏ qua trong quá khứ. Hơn lúc nào hết, đồng hành với những phát minh tương lai, con người cũng cần chấn hưng hiểu biết và tận dụng thành tựu của tiền nhân trước khi chúng trở nên thất truyền mãi mãi.

Hai chi tiết này, vô hình trung lại củng cố cho một mạch ngầm quán xuyến toàn bộ tác phẩm, đó là cuộc theo đuổi tri thức siêu tự nhiên với ước mong vượt lên bản thể. Tri thức ấy cất giấu dưới đáy Kim tự tháp Tam điểm. Kim tự tháp chôn dưới chân một cầu thang. Cầu thang ẩn mình trong lòng đất Washington D.C. Vị trí lòng đất ấy được ghi chép trong một tài liệu mật. Và tài liệu mật này lại nằm trong két sắt khóa kín của Giám đốc Cục Tình báo Trung ương.

Đọc Biểu tượng Thất truyền đồng nghĩa với tận hưởng lạc thú bất tận về tư duy. Không chỉ là bậc thầy quan sát và mách bảo người đọc về những bí mật trong thế giới xung quanh, Dan Brown còn có biệt tài biến chính tác phẩm của mình thành tập hợp câu đố đầy kích thích. Chẳng hạn, trong cuốn Biểu tượng Thất truyền, tên Washington được nhắc đến đúng 111 lần, 111 là con số quan trọng trong một ma phương xây dựng trên bức Melencolia I của Albrecht Durer. Tên của nhân viên Nola Kaye là đảo chữ từ tên Elonka Dunin, chuyên gia hàng đầu về tuyệt phẩm Kryptos trong khuôn viên CIA. Biểu tượng Thất truyền ra mắt ngày 15/9/2009, tổng là số thiêng 33 của Hội Tam điểm. Dan Burstein, tác giả ăn theo Dan Brown, tiết lộ: “Tôi bắt đầu nghiên cứu Biểu tượng Thất truyền sáu năm về trước, từ lúc Brown còn chưa viết một chữ nào cho cuốn tiểu thuyết mới này. Khi đọc Mật mã Da Vinci, chúng tôi phát hiện ra rằng áo bìa của nó chứa những ký tự đậm rất lạ lùng. Xâu chuỗi các ký tự ấy lại, chúng tôi được một câu rằng: Có hay không, sự hỗ trợ cho con trai bà góa? Tiếp tục bóc tách ý nghĩa của câu hỏi đó (một ám hiệu rất quan trọng trong Hội Tam điểm), chúng tôi đi đến kết luận rằng cuốn tiểu thuyết tiếp theo của Brown sẽ là về Hội Tam điểm và sẽ được lấy bối cảnh ở Washington, D.C.”

Lần này, ở bìa ấn bản Biểu tượng Thất truyền tiếng Anh, Dan Brown còn cho in một ma phương như sau:

Y U O E

M S T D

I I N H

R E K Y

Sử dụng chìa khóa giải mã trong bức Melenconia I của Albrecht Durer, chúng ta sẽ tìm được câu Your mind is the key (Chìa khóa nằm trong chính bạn). Đó có thể là thông điệp đúc kết cuốn Biểu tượng Thất truyền, mà cũng có thể là manh mối cho cuốn sách tiếp theo của Dan Brown. Điều này đành phải đợi thời gian chứng thực.

Một trong những lý luận được Dan Brown đề cao qua Biểu tượng Thất truyền là sức mạnh của ý chí. Dựa trên nghiên cứu của nhà Lý trí học Lynne McTaggart, Brown ủng hộ quan điểm cho rằng khi nhiều người cùng chung một ý niệm, thì ý niệm này có thể sản sinh ra một hiệu ứng vật lý nào đó. Biểu tượng Thất truyền sẽ phát hành tại Việt Nam vào ngày 11 tháng Ba năm 2010, liệu sự chú ý cùng lúc của vô vàn người hâm mộ, người mê giải mã, người ham lý luận theo thuyết âm mưu và cả những người ưa xét nét sẽ gây nên một hiệu ứng thế nào đây? Phải chăng là một kỷ lục bán chạy chưa từng thấy? Lại phải đợi thời gian chứng thực vậy :D

BIỂU TƯỢNG THẤT TRUYỀN

Tác giả: Dan Brown

Dịch giả: Nguyễn Xuân Hồng

IPM & Nxb Hội Nhà văn – Mar 2010

Bài liên quan:


Tags: , ,

Posted March 9, 2010 by Alex in category "LUẬN", "TRUYỆN